ШУТИС, КтМС-ийн профессор док(ScD)., проф. Л. Оюунцэцэгийн товч намтар

Овог: Ишгомбо
Эцгийн нэр: Лувсандондов
Нэр: Оюунцэцэг
Төрсөн он: 1963-11-16
Төрсөн газар Улаанбаатар хот
Жил: Туулай
Ам бүл: Нөхөр, 3 хүүхэдтэй
Төгссөн сургууль:
1971-1981, Завхан, Улиастай, 10 жил
1981-1982, Эрхүү, Улсын Их сургуулийн бэлтгэл курс
1982-1987, Эрхүү, Улс Ардын Аж Ахуйн Дээд сургууль
1994-1998, МУИС-ийн Аспирантур
2004-2007, ОХУ-ын Г.В. Плехановын нэрэмжит Эдийн засгийн
академийн докторантур

Мэргэжил: Хөдөлмөрийн эдийн засагч

Эрдмийн зэрэг, цол: 1998, Эдийн засгийн ухааны доктор(PhD)
2009 Эдийн засгийн шинжлэх ухааны доктор(ScD)
2003 Дэд профессор
2006 Профессор

Албан тушаал: ШУТИС-ийн профессор

Хамгаалсан сэдэв: 1998 он, ”Бүтээмжийн удирдлагыг боловсронгуй болгох нь.
(Монгол улсын Хөнгөн аж үйлдвэрийн салбарын жишээн дээр)”
2009 он, “Үндэсний инновацийн тогтолцоо бүрдүүлэх онол- арга зүйн
үндэс (Монгол улсын жишээн дээр)”

Ажилласан байдал:
1987-1988 Хөдөлмөр нийгэм хангамжийн улсын хороо, Мэргэжилтэн
1988-1992 Дорноговь, НААҮУГ, хөдөлмөрийн эдийн засагч
1992-2001 Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль, Компьютерийн
техник менежментийн сургуульд багш, ахлах багш
2001-2002 Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль, Компьютерийн
техник менежментийн сургууль, Үйлдвэрлэл технологийн
удирдлагын тэнхимийн эрхлэгч
2002 -2004 Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль, Компьютерийн
техник менежментийн сургууль, Үйлдвэрлэл, бүтээмжийн
удирдлагын тэргүүлэх профессор
2003 оноос ШУТИС-ийн Жижиг дунд үйлдвэрлэлийн судалгаа,
сургалтын төвийн захирал
2004-2007 Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль, Компьютерийн
техник менежментийн сургууль, Маркетинг, үйл
ажиллагааны удирдлагын тэргүүлэх профессор
2008 оноос Шинжлэх ухаан технологийн их сургууль, Компьютерийн
техник менежментийн сургууль, Маркетинг, үйлдвэрлэлийн багийн профессор


Мэргэжил дээшлүүлсэн байдал:

2009 Зардал бууруулах арга зам, удирдлагын бүртгэл, ОХУ-ын Г.В.
Плехановын нэрэмжит Эдийн засгийн академийн Улаанбаатарын салбар
2007 Байгууллагын өөрчлөн байгуулалт, инновацийн удирдлага, ОХУ-ын
Менежментийн олон улсын хүрээлэн
2007 Бүтээмжийн хэмжилт, шинжилгээ(BSС), ҮБХТ, Улаанбаатар
2006 Олон улсын маркетинг, Сургалт-семинар, Улаанбаатар, ММХ
2003 Бизнесийг инкубацийн хөгжил, Семинар, АББ, Тайван, Тайпей
2002 Жижиг ба том бизнесийг уялдуулан хөгжүүлэх асуудал, Сургалт
семинар, АББ, Тайван, Тайпей
2001 Үйлдвэрлэлийн менежмент, Аж үйлдвэрийн инженеринг, Чанарын
менежмент, Бизнес консальтинг, Модулийн сургалт, Тайван, Чао
Янгийн Технологийн их сургууль
2001 ISO 9000 ба ISO 14000, Сургалт семинар, ОУСБ, СХҮТ, Улаанбаатар
1999 Бүтээмжийн мэргэжилтэн бэлтгэх сургалт, АББ, Энэтхэг, Шинэ Дели
1998 Эдийн засаг, менежментийн модулийн сургалт, Австрали, Перт,
Куртины Технологийн их сургууль
1998 Бизнесийн англи хэлний курс, Австрали, Куртины Технологийн их
сургууль
1995 Бизнесийн англи хэлний 6 сарын курс, ТЗАХИ
1992 Бизнесийн удирдлагын дээд курс, ТЗУХИ

Эрдэм шинжилгээний ажлын үндсэн чиглэл:
Инновацийн удирдлага
Бүтээмж, чанар, үйлдвэрлэлийн менежмент
Жижиг дунд үйлдвэрлэл, бизнесийн хөгжил, төлөвшил
Технологи бизнесийн инкубаци, аж үйлдвэрийн парк
Брэндийн удирдлага, маркетингийн инноваци
Эдийн засгийн онол, сэтгэлгээний түүх
Дээд боловсролын менежмент

Мэргэшин заадаг хичээл:
Бүтээмжийн менежмент(бакалавр)
Чанарын менежмент(бакалавр)
Бүтээмжийн судалгаа ба шинжилгээ(магистр)
Чанарын шинжилгээ ба хяналт(магистр)
Инновацийн удирдлага(магистр)
Бизнесийн зөвлөгөө(магистр)
Брэндийн удирдлага(магистр)
Бүтээмжийн удирдлагын онол, парктикийн асуудлууд(доктор)
Чанарын удирдлагын онол, парктикийн асуудлууд(доктор)
Инновацийн удирдлагын онол, парктикийн асуудлууд(доктор)

Эрдэм шинжилгээний бүтээл:
эрдэм шинжилгээний өгүүлэг: 78
эрдэм шинжилгээний илтгэл: 63
төсөл, гэрээт ажил: 17
сургалт арга зүйн материал 33
монограф, ном, сурах бичиг, гарын авлага 14
эмхэтгэж хэвлүүлсэн, редакторласан ном бүтээл 14

Хэвлүүлсэн гол бүтээлүүд:

1. Формирование национальной инновационной системы: проблемы теории и практики /монография. –УБ, ”Бемби сан”, 2009, -541 c., 33.8 пл. ISBN 978-99929-77-71-X
2. Ф. Грей, Ф. Харрис, Жинхэнэ саятан /орч. Л. Оюунцэцэг, -УБ., “Бемби сан” хэвлэлийн үйлдвэр, 2008, -330 х.
3. Оюунцэцэг Л. Бүтээмжийн менежментийн онол арга зүйн асуудал, -УБ., “Бемби сан” хэвлэлийн үйлдвэр, 2003, -170 х.
4. Оюунцэцэг Л., Шүрчулуу П. Аж ахуйн нэгж байгууллагад бүтээмжийн удирдлагын боловсронгуй болгох нь. –УБ, “Эрдэм” хэвлэх үйлдвэр, 1999, -187 х.
5. Оюунцэцэг Л. Жижиг дунд үйлдвэрлэл, бизнесийн төсөл боловсруулах аргачилсан зөвлөмж, -УБ, “Бемби сан” хэвлэх үйлдвэр, 2003, -64 х.
6. Оюунцэцэг Л. Бүтээмжийн мөн чанар агуулга/ гарын авлага. –УБ, КтМС-ийн хэвлэл, 2000, -37 х
7. Швандер В.А., Праслова В. П. Үйлдвэрийн газрын эдийн засаг: тест, бодлого, нөхцөл. / Орч. Б. Цэрэндорж, Д. Алтанцэцэг, Л. Оюунцэцэг. –УБ.: ТИС-ийн хэвлэх үйлдвэр, 1999, 5.5 хх.
8. Д. Речмен, М. Мескон ба бусад. Орчин үеийн бизнес. II дэвтэр / Орч. Б: Даваасүрэн, Б. Нарангэрэл, Л. Оюунцэцэг. –УБ.: Есөн эрдэнэ, 1997, -144 х.
9. Д. Речмен, М. Мескон ба бусад. Орчин үеийн бизнес. I дэвтэр / Орч. Б: Даваасүрэн, Б. Нарангэрэл, Л. Оюунцэцэг. –УБ.: Есөн эрдэнэ, 1997, -141х.

Төсөл, гэрээт болон судалгааны ажил гүйцэтгэсэн, оролцсон байдал:

2007 “Монгол улсын үндэсний хөгжлийн цогц бодлого” шалгаруулах уралдаан
2006-2007 Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийн Чанар хяналтын хэлтэсийн
бүтээмжийг дээшлүүлэх нь
2006-2007 Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийн Бүтээмжийн хэмжилт шинжилгээний
нэгдсэн аргачлал нэвтрүүлэх нь
2005-2006 ШУТИС-д Хоолны үйлчилгээний сүлжээ нэвтрүүлэх боломж, ШУТИС,
ШУТ-ийн сан
2005-2006 ШУТИС-д технологи бизнесийн инкубацийг хөгжүүлэх боломж, ШУТИС,
ШУТ-ийн сан
2004-2005 Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийн Бүтээмжийн хэмжилт шинжилгээний
нэгдсэн аргачлал нэвтрүүлэх нь, Баяжуулах фабрик
2003-2004 Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийн Бүтээмжийн шинжилгээ, Баяжуулах
фабрик
2004 Төмөр замын Олон улсын тээвэр зуучлалын төвийн үйл ажиллагаа,
бүтээмжийн судалгаа, ТЗОУТЗТ
2002-2003 Дунд орлоготой бүлгийг ядуурлын эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх талаархи
судалгаа, НҮБ-ийн Хөгжлийн хөтөлбөр, “MON/01/U01” Төсөл
2002-2003 Шинжлэх ухаан-Боловсрол-Бизнесийн байгууллагуудын үйл ажиллагааны
уялдаа холбоог хангах зохистой хувилбар, ШУТ-ийн төсөл, БСШУЯ
2002-2003 Ноос, ноолуурын салбарын жижиг дунд үйлдвэрлэлийн дэмжих төсөл,
ШУТИС, Нэхмэлийн хүрээлэн, GTZ
2001-2002 Барилгын мэргэжил олгох сургалт, төсөл, “БАБ импекс” ХХК
1998-2000 Компаний бизнес төлөвлөгөө боловсруулах, бизнесийн зөвлөлгөө, “БАБ
импекс” ХХК
1996-1999 Сүрлэн барилга барих төсөл, НҮБХХ, Отгонтэнгэр трейд ХХК
1996-1998 Компаний үйл ажиллагааг сайжруулах төсөл, судалгаа, зөвлөлгөө, МОН ТБ
импекс ХХК
1994-1997 Монголын аж үйлдвэрийн салбарын бүтээмжийн судалгаа (ноос, ноолуур,
нэхмэл, оёдол, гутал, арьс шир боловсруулах үйлдвэрлэл)
1992- 1994 Бүтээмж, чанар, үйлдвэрлэлийн менежментийн онол, парктикийн судалгаа,
ТИС
1988- 1991 Хөдөлмөрийн нормчлолын судалгаа, ХНХУХ, Хөдөлмөр зохион байгуулалт, нормчлолын төв
1985- 1987 БНМАУ-ын хөдөлмөрийн нөөцийн ашиглалтын үр ашгийг дээшлүүлэх, оновчтой байршуулах асуудал
1982- 1984 Хөнгөн үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрийн газрын ажиллагчдын хөдөлмөрийн
бүтээмжинд нөлөөлөх хүчин зүйлсийн судалгаа, Оюутны эрдэм
шинжилгээний дугуйлан, Эрхүү хот, УАААДС

Гавъяа шагнал
2007 Боловсролын тэргүүний ажилтан цол, тэмдэг
2007 ШУТИС-ийн чансаа өндөртэй профессор
2006 ШУТИС-ийн Тэргүүний профессор
2005 БСШУЯ-ны Жуух бичиг
2005 КтМС-ийн Тэргүүний профессор
2004 КтМС-ийн Шилдэг судлаач багш
2004 ШУТИС-ийн Эрдмийн зөвлөлийн шагнал
2003 КтМС-ийн Тэргүүний судлаач багш
2001 Худалдаа аж үйлдвэрийн тэргүүний ажилтан цол, тэмдэг
2000 КтМС-ийн Сургалтын тэргүүний багш
1998 КтМС-ийн Тэргүүний судлаач багш

Хэлний мэдлэг:

 Орос хэл - онцсайн
 Англи хэл - сайн

Док(Sc.D)., проф. Л. Оюунцэцэг

E-mail: loyuns@csms.edu.mn,

Цааш нь...

“Монголын инновацийн холбоо” ТББ байгуулагдлаа

“Монголын инновацийн холбоо” ТББ-ын зорилго, зорилт, үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл

“Монголын инновацийн холбоо” ТББ-ын эрхэм зорилго:

“Иргэдийн бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх, нийгэмд инновацийн соёлыг төлөвшүүлэх чиглэлээр олон талт үйл ажиллагаа явуулах замаар шинжлэх ухаан технологи, инновацийн хөгжлийн таатай орчин бий болгох, үндэсний инновацийн үр ашигтай тогтолцоо бүрдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлж, улмаар мэдлэгт суурилсан инновацийн эдийн засагтай, хөгжингүй Монгол улсыг бүтээн байгуулахад хувь нэмэр оруулах явдал мөн”.

“Монголын инновацийн холбоо” ТББ-ын үйл ажиллагааны зорилтууд:

1. Холбооны гишүүд, дэмжигчдийн инновацийн чадавхийг нэгтгэн, тэдний хүч чармайлтыг нийгэмд эерэг хандлага, эрүүл уур амьсгал бий болгох, инновацийн соёлыг төлөвшүүлэх, иргэдийн бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх, нийгмийн сэтгэлгээний инноваци хийхэд чиглүүлэх(сэтгэлгээний инноваци)

2. Мэдлэгт суурилсан эдийн засагтай, хөгжингүй Монгол улсыг бүтээн байгуулах үндэс болох инновацийг хөгжүүлэх нийгэм, эдийн засаг, улс төр, шинжлэх ухаан технологийн таатай орчин бүрдүүлэх(инновацийн таатай орчин)

3. ШУТ, инновацийн салбарт холбооны гишүүдийн тэргүүлэгч байр суурийг бататгах, тэдний нэр хүндийг өсгөж, эерэг дүр төрхийг бий болгон, улс орны хөгжлийн гол зүтгүүр болох инновацийн манлайллыг төлөвшүүлэх(инновацийн манлайлал)

4. Инновацийг хөгжүүлэх чиглэлд шинжлэх ухаан- боловсрол-бизнес-төрийн болон иргэний нийгмийн байгууллагуудын үйл ажиллагааны уялдаа холбоог хангаж, үр ашигтай хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэх замаар инновацийн түншлэлийг бий болгох(инновацийн түншлэл)

5. Монгол улсын тусгаар тогтнол, үндэсний аюулгүй байдлыг бататгахуйц инновацийн чиг баримжаатай хөгжлийн зөв бодлого, стратеги боловсруулж хэрэгжүүлэхэд гишүүд дэмжигчдийн хүчийг чиглүүлж, бодлогын инновацийг хэрэгжүүлэх (бодлогын инноваци)

Монголын инновацийн холбоо” ТББ-ын үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл:

• Монгол улсад Үндэсний инновацийн тогтолцоо бүрдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх, төрийн инновацийн бодлого боловсруулах, хэрэгжүүлэхэд оролцох;

• Гишүүд, дэмжигчдийн хүрээнд инновацийн үр ашигтай түншлэлийг хөгжүүлэх замаар тэдний инновацийн үйл ажиллагааг эрчимжүүлэх;

• Үндэсний инновацийн соёлын төлөвшүүлэх, иргэдийн бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх үүднээс бүх нийтийн инновацийн боловсрол олгох сургалтын хөтөлбөр боловсруулж хэрэгжүүлэх;

• Инновацийн төсөл, хөтөлбөр боловсруулах, хэрэгжүүлэх, шалгаруулах, тэдгээрт оролцох;

• ШУТ, инновацийн чиглэлээр уралдаан тэмцээн, үзэсгэлэн, хурал, семинар, уулзалт, зөвлөгөөн зохион байгуулах, тэдгээрт оролцох;

• Эрдэм шинжилгээ судалгаа, туршилт зохион бүтээлтийн ажил гүйцэтгэх, оролцох;

• Инновацийн менежмент, технологи дамжуулалтын чиглэлээр мэргэшүүлэх, мэргэжлийн ур чадварыг дээшлүүлэх сургалт зохион байгуулах;

• ШУТ, инновацийн чиглэлээр мэргэжлийн зөвлөгөө өгөх, экспертиз, аудит хийх;

• Инновацийн мэдээлэл сурталчилгаа, хэвлэл нийтлэлийн үйл ажиллагаа явуулах, иновацийн мэдээллийн сан бүрдүүлэх, мэдээлэл түгээх сүлжээ байгуулах;

• Өндөр технологийн аж үйлдвэр, инноватив ЖДҮ, бизнесийг хөгжүүлэх, технологи, бизнесийн инкубацийн үйл ажиллагаа явуулах(эдийн засаг, менежмент, маркетинг, санхүү, хөрөнгө оруулалтын талын туслалцаа дэмжлэг, техник технологийн хангамж, сургалт);

• ШУТ, инновацийн хүрээнд гадаад хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх;

• Холбооны гишүүд дэмжигчдийн зүгээс дүрмийн зорилгыг хэрэгжүүлэх чиглэлээр явуулж буй үйл ажиллагааг дэмжих;

Цааш нь...

МОНГОЛ УЛСАД ҮНДЭСНИЙ ИННОВАЦИЙН ТОГТОЛЦОО ХӨГЖҮҮЛЭХ ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ, ҮНДЭСНИЙ ХӨГЖЛИЙН ШИНЭ ПАРАДИГМ

МОНГОЛ УЛСАД ҮНДЭСНИЙ ИННОВАЦИЙН ТОГТОЛЦОО
ХӨГЖҮҮЛЭХ ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ,
ҮНДЭСНИЙ ХӨГЖЛИЙН ШИНЭ ПАРАДИГМ

док(ScD)., проф. Л. Оюунцэцэг

ШУТИС, КтМС, Маркетинг үйлдвэрлэлийн профессорын баг,
Жижиг дунд үйлдвэрлэлийн судалгаа сургалтын төв
loyun2001@yahoo.com, loyuns@csms.edu.mn

Хураангуй

Даяаршлын өнөөгийн нөхцөлд улс орнуудын нийгэм- эдийн засгийн хөгжилд шинжлэх ухаан технологийн гүйцэтгэх үүрэг улам бүр өсөн нэмэгдэх хандлагатай болж байна. Улс орны өрсөлдөх чадвар хүн амын тоо, газар нутгийн хэмжээ, байгалийн баялгаар бус, харин мэдлэг оюунд түшиглэн нөөцөө хэрхэн үр өгөөжтэй ашиглаж байгаагаас ихээхэн хамаарч, үүнд инноваци шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэх болов. Шинжлэх ухааны мэдлэгийг үр ашигтай хэрэглээ болгон хувиргахад чиглэсэн инновацийн үйл ажиллагаа ихээхэн эрчимжиж, түүнийг баримжаалах явдал эдийн засаг, аж үйлдвэрийн хөгжлийн цоо шинэ хандлагыг тодорхойлж байна. Дэлхий дахины ололт туршлагаас үзэхэд олон улс орон өөрийн онцлогт тохирсон инновацийн бодлого боловсруулан хэрэгжүүлж, үндэсний инновацийн үр ашигтай тогтолцоо бүрдүүлж хөгжүүлэн багагүй амжилтанд хүрээд байна. Үндэсний инновацийн тогтолцоо(ҮИТ)-г хөгжүүлэх нь өндөр хөгжилтэй орнуудын хувьд аж үйлдвэржилтийн дараах нийгэм, мэдлэгт түшиглэсэн эдийн засгийг хөгжүүлэхэд шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэж байгаа төдийгүй, хөгжиж буй орнуудын тухайд хөгжлийн хурдацаа нэмэгдүүлэх, хоцрогдлоо богино хугацаанд даван туулах чухал арга зам мөн. Манай улсын хувьд дэлхий дахины энэхүү нийтлэг чиг хандлагыг харгалзан хөгжлийнхөө бодлого стратегийн хүрээнд инновацийн чиг баримжааг тусгаж, бодитойгоор хэрэгжүүлэх явдал ирээдүйн ололт амжилтын түлхүүр нөхцөл юм. Манай Засгийн газраас “Монгол улсад үндэсний инновацийн тогтолцоо хөгжүүлэх хөтөлбөр”(ЗГ-ын 306 тоот тогтоол, 2007.11.28) батлан гаргаж, хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаа явагдаж эхлээд байгаа билээ. Илтгэлд инноваци, үндэсний инновацийн тогтолцооны онолын үндэс, Монгол улсын ҮИТ-ны онол-арга зүйн загвар, улс орны инновацийн хөгжлийн түвшин, ҮИТ хөгжүүлэх урьдач нөхцөл болон үзэл баримтлал, үндэсний хөгжлийн шинэ парадигм зэрэг асуудлуудыг хөндөн авч үзэв.

Түлхүүр үг: инноваци, үндэсний инновацийн тогтолцоо, хөгжлийн үзэл баримтлал,
парадигм

Инноваци ба үндэсний инновацийн тогтолцооны онолын үндэс
Инноваци(innovation) гэсэн ойлголт нь шинжлэх ухааны мэдлэг, шинэ, үр ашигтай зүйлсийг нэвтрүүлж, хэрэглээний эргэлтэнд оруулахтай шууд холбоотой. Эдүгээ эдийн засгийн онол, практикт инновацийн утга агуулгыг олон талтайгаар, тодруулбал, “инноваци бол үр дүн”, “инноваци нь процесс(үйл ажиллагаа)”, “инноваци - арга хэрэгсэл, тогтолцоо, үзэгдэл” гэсэн гурван өөр хандлагаар тодорхойлж байна. Эдгээрээс эхний хоёр нь явцуу, сүүлийнх нь өргөн хүрээтэй хандлага юм. Түүнчлэн нэг дэхийг үр дүнгийн, хоёр дахийг үйл явцын, гурав дахийг системийн хандлага гэж тодорхойлж болох талтай[2, 3]. 2006 онд шинэчлэгдэн батлагдсан Монгол улсын Шинжлэх ухаан технологийн тухай хуульд: “Инноваци гэж эрдэм шинжилгээний ажлын үр дүнг эцсийн бүтээгдэхүүн болгон зах зээл, үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд нэвтрүүлэх цогц үйл ажиллагаа” хэмээн заасан[4]. Энд инновацийг үйл явцын хандлагаар тодорхойлсон гэж үзэж болно.

Ер нь инновацийг шинжлэх ухаан технологийн хувьд шинэлэг, практикт хэрэгжүүлэх болон үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх боломжтой, арилжигдахуйц, өөрөөр хэлбэл, зах зээлд борлогдон, хэрэглэгчийн хэрэгцээ шаардлагыг хангах чадвартай байх гэсэн гурван үндсэн шалгуурт нийцэж байх ёстой гэж үздэг. Инновацийн объектод бүтээгдэхүүн(нэр төрөл, чанар), үйлчилгээ, материал түүхий эд, үйлдвэрлэлийн багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, технологийн процесс, хүний хүчин зүйл(хүний хөгжил), удирдлага, зохион байгуулалтын үйл ажиллагаа, тогтолцоо, нийгмийн салбар зэргийг хамруулж болно.

Зохиогчийн зүгээс өмнөх судлаачдын хандлагуудыг нэгтгэн харгалзаж, инновацийн мөн чанар агуулгыг дараах байдлаар тодорхойлон авч үзэх санал дэвшүүлж байгаа болно: “Эдийн засгийн хувьд үр өгөөжтэй хэрэглээ болон үйлдвэрлэл, практикт нэвтэрсэн шинэ ба шинэчилсэн бүтээгдэхүүн, технологи, түүнчлэн борлуулалт, удирдлага- зохион байгуулалт, санхүү-эдийн засгийн болон бусад дэвшилтэт шийдлийг инноваци гэнэ”[2, 3].

Инновацийн онолын хөгжил 1950-иад оноос, түүнийг үндэслэгч Австрийн эдийн засагч И. Шумпетерийн судалгаа бүтээлээс эх үндэстэй бөгөөд тэрбээр инновацийг орчин үеийн хандлагаар анхлан авч үзэж, түүний эдийн засгийн өсөлтөнд гүйцэтгэх үүргийг тодорхойлжээ[5]. Инновацийн онол нь аж ахуй эрхлэлтийн онол, өрсөлдөөний онол, эдийн засгийн мөчлөгийн онол, эдийн засгийн өсөлт ба хөгжлийн онолтой нягт уялдаатайгаар онолын нэг бие даасан чиг хандлага болон эрчимтэй хөгжиж байна. Сүүлийн жилүүдэд инновацийн онолын хүрээнд шинэ чиг хандлагууд бий болж байгаагаас эдийн засгийн хөгжлийн кластерийн онолыг дурьдаж болно. Энэхүү чиг хандлагын хөгжилд М. Портер, С. Стерн нар чухал үүрэг гүйцэтгэжээ[6]. Инновацийн онол, практикийн хүрээнд явуулсан судалгааг үндэслэн инновацийн онолын түүхэн хөгжлийн үйл явцыг дараах 5 үндсэн чиг хандлага-үе шатаар авч үзэж болно хэмээн үзэж байна[2, 3]. Эдгээр нь:
I. 1950-1960-аад он.Нийлүүлэлтийн чиг хандлага(Technology Push);
II. 1960-1970-аад он. Эрэлтийн чиг хандлага(Market Pull);
III. 1970-1980-аад он. Хосолмол чиг хандлага(Technology Push- Market Pull);
IY.1980-1990-ээд он. Интеграцчиллын буюу инновацийн системийн чиг хандлага;
Y. 1990-ээд он-өнөө үе. Сүлжээ интеграцчиллын буюу Үндэсний инновацийн тогтолцооны чиг хандлага;
1980-аад оны дунд үеэс ҮИТ-ны чиг хандлагын хүрээнд онол, практикийн өргөн хүрээтэй судалгааг янз бүрийн орны эрдэмтэн судлаачид эрчимтэй явуулж эхэлсэн бол 1990 –ээд оноос уг чиг хандлага ихээхэн түгээмэл болж, өндөр хөгжилтэй орнуудын эдийн засгийн практикт ҮИТ бодитойгоор хэрэгжсэн байна. АНУ, Европын холбооны тэргүүлэгч орнууд үндэсний инновацийн үр ашигтай тогтолцоог бүрдүүлж чадсан бөгөөд “шинжлэх ухаан-боловсрол-бизнес- төр”-ийн нягт уялдаа, хамтын ажиллагааг хангах хөгжлийн нэг шинэ, үр өгөөжтэй механизм хэмээн үзэж байна. Улс орнуудын хувьд ҮИТ-г хөгжүүлэх гол үндэслэл шаардлага нь нийгэм эдийн засгийн тогтвортой өсөлтийг хангаж, өрсөлдөх чадварыг бэхжүүлэх явдал мөн. Эдүгээ энэхүү чиг хандлага нь онол арга зүйн хүрээнд инновацийн онолын нэг бие даасан чиглэл болсны зэрэгцээ, практик хэрэгжилтийн хувьд улс орнуудын нийгэм- эдийн засгийн тогтолцооны нэг бүрэлдэхүүн хэсэг, төрийн эдийн засгийн хөгжлийн бодлогыг хэрэгжүүлэх механизм болон эрчимтэй хөгжиж байгаа билээ.
ҮИТ-ны чиг хандлагын эдийн засгийн онолын үндэс нь Германы эдийн засагч Фредрих Лист(1841)-ийн “үндэсний үйлдвэрлэлийн систем” –ийн үзэл баримтлалтай холбоотой гэж үздэг. Харин орчин үед, 1970-аад оноос онолын бие даасан хандлага болж хөгжихөд К.Фримен, Д. Кларк, Л. Соете нарын технологийн системийн судалгаа болон С. Девис, Э. Мэнсфилд, А. Ромео нарын зэрэг эрдэмтдийн инновацийн нэвчилт(диффузи)-ийн үйл явцын судалгаа чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. ҮИТ-ны чиг хандлагын хөгжилд К. Фримен(1987), Р. Нельсон(1988), Б.Лундвол (1988) нарын судалгаа бүтээлүүд онцгой байр суурь эзэлдэг[7, 8, 9]. ОХУ-ын эрдэмтэд ҮИТ-ны чиг хандлагыг хөгжүүлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулж байна. Энэ чиглэлээр цөөнгүй эрдэмтэд судалгаа явуулж, олон тооны бүтээл туурвил гаргажээ. Гол төлөөлөгчдийг дурьдвал В.В. Иванов, Н.А. Иванова, Н. В. Бекетов, В. Н. Фридлянов, В. А. Васин, Л. Э. Мендель, О. Г. Голиченко нар юм[2, 3].

Өнөөгийн байдлаар ҮИТ-ны чиг хандлагын хөгжилд хэд хэдэн тулгамдсан асуудал ажиглагдаж байна. Эдгээр нь юуны өмнө ҮИТ-ны мөн чанар, агуулгын тодорхойлолт нэг мөр болоогүй, нөгөө талаар инновацийн процесс үйл ажиллагааны мөн чанарын талаар бүрэн гүйцэт нэгдмэл ойлголт төлөвшөөгүй байгаатай холбоотой гэж үзэж байна.

ҮИТ-ны мөн чанар, агуулгын олон тодорхойлолтыг судлаачид боловсруулаад байна. Эдгээрийг иш үндэс болгон: “Үндэсний инновацийн тогтолцоо бол шинэ, эдийн засгийн хувьд үр ашигтай мэдлэгийг бий болгон нэвтрүүлж, хэрэглээний эргэлтэд оруулан ашиглахад тодорхой үүрэг гүйцэтгэн, хувь нэмэр оруулдаг, өөр хоорондоо харилцан уялдаатайгаар инновацийн хүрээнд хамтран ажилладаг төр, олон нийтийн болон хувийн хэвшлийн байгууллага, субъектүүдийн цогц нэгдэл” хэмээн тодорхойлж байгаа болно[2, 3].

Инновацийн процесс, үйл ажиллагаа нь судалгааны болон арилжааны гэсэн 2 үндсэн мөчлөгөөр явагддаг байна. Инновацийн хүрээн дэх интеграцийн үйл явц нь хэд хэдэн чиглэлээр хөгжиж иржээ. Эдгээрийг товч дурьдвал:

1. Салбар, сектор хоорондын интеграци(шинжлэх ухаан-боловсрол-бизнес, төр-бизнес г.м.);
2. Босоо/вертикаль интеграци (инновацийн үйлдвэрлэгч -хэрэглэгч хоорондын);
3. Хэвтээ/горизонталь интеграци (инновацийн үйлдвэрлэгчдийн хоорондын);
4. Сүлжээ интеграци(дээрх төрлүүдийн хосолмол хэлбэр);

Сүлжээ интеграцийн хөгжил нь шинжлэх ухаан технологи, инновацийн хүрээнд технологи бизнесийн инкубатор, инновацийн төв, технологи дамжуулах төв, шинжлэх ухаан, технологи, аж үйлдвэрийн парк гэх мэт шинэ бүтцүүд бий болох, кластер, технополис үүсч хөгжихөд чухал түлхэц өгчээ. Эдгээр нь инновацийн дэд бүтцийг бүрдүүлэгч үндсэн элементүүд юм. Чухамхүү сүлжээ интеграци өргөжин гүнгийрсэний үрээр инновацийн тогтолцоо, тэр дундаа үндэсний инновацийн тогтолцоо эрчимтэй хөгжиж байгаа билээ. Иймээс ҮИТ-ны үүсэл хөгжлийн үйл явцыг шинжлэх ухаан технологи, инновацийн хүрээнд эрчимтэй өрнөж буй интеграцийн процессийн үр дагавар гэж дүгнэж болно.

Бүрэн эхээр нь татаж авахыг хүсвэл ЭНД ДАРНА УУ

Цааш нь...