Эдийн засаг дахь эв зохицол

ТАТВАР ХУРААГЧ

( Дарс үйлдвэрлэгч Жан Боном, татвар хураагч Лясуш хоёр ярилцаж байна )

- Та хорин торх дарс хийсэн үү?
- Тийм ээ, хөлс хөдөлмөр, авъяас чадлаа шавхан байж ингэлээ шүү.

- Тэгвэл татварт зургаан торх хамгийн сайн дарс өгөгтүн.
- Юу гэнээ? Хорин торхоос зургааг нь уу? Бурхан минь, та чинь намайг хоослох гээ юү? Та энэ зургаан торх дарсаар юу хийх гэж байгаагаа надад тайлбарлаад өгөөч.

- Нэгийг нь зээлдүүлэгчид өгнө. Өртэй хүн түүнийхээ хүүгийн тухай бодохгүй бол болохгүй.
- Тэр хөрөнгө нь юунд зарцуулагдсан юм бэ?

- Яривал их урт түүх болно. Нэг хэсэг нь бидэнд алдар нэр авчирсан сум бэлтгэхэд зарцуулагдсан. Нөгөө нэг хэсэг нь харийн орныг цөлмөн хоосолж яваад эрэмдэг зэрэмдэг болсон хүмүүсийн тэтгэвэр тэтгэмжинд одсон. Дараа нь бас дээр дурдсан зардлуудын улмаас өөрөө өөртөө дайсан дуудсан биднээс мөнгө салгахгүйгээр манай орноос явахгүй гээд байсан тэр хүмүүст бас өгсөн.
- Ингэлээ гээд би юу хожих юм?

- Чамд гэж хэлэхэд энэ их жагсаал цувааг хараад би франц хүн гэдгээрээ бахархах сэтгэл төрж байна.
- Өрөндөө баригдсан улс орныг үр хүүхдүүддээ үлдээж өгч байна гэсэн гунигтай бодол ч бас төрж байна шүү.
Хичнээн бодлогогүй зарж, ашиггүй үрсэн ч гэсэн нэгэнт хийсэн өрийг дарах л хэрэгтэй юм даа. За, нэг торх нь ингээд ойлгомжтой боллоо. Үлдсэн тавыг нь яах юм бэ?

- Бас нэг торх дарсны хувьд гэвэл төрийн түшмэлүүдийн зардлыг нөхөх, таны хөршийн булаацалдаад байсан энэ газрыг эзэмших эрхийг танд олгосон шүүхийн түшмэлийн гарыг цайлгах, тэрчлэн таныг тайван амарч байх хооронд хулгайч дээрэмчдийн араас хөөцөлдөж явсан цагдаа, хот орох замыг харж хамгаалж байгаа манаач, хүүхдүүдийг чинь загалмайлдаг санваартан, тэднийг чинь бас сургаж, хүмүүжүүлж байдаг багш, эцэст нь хөлс мөнгөгүй ажиллахыг боддоггүй таны зарц өчүүхэн надад өгдөг юм даа.
- Тэгэхээр ажил хийсэн болгон ам тосддог юм байна. Үүнийг буруутгах аргагүй. Санваартан, багш гэх мэттэй би өөрөө яриад тохиролцочихож болно л доо, гэхдээ заавал тэгнэ гэхгүй ээ. Хоёрдахь торхны хувьд маргаангүй юм байна. Гэхдээ зургаагийн зургаан торх шүү.

- Арми, флотыг хангаж тэжээхэд оролцох таны оролцоо ердөө хоёрхон торхоор дуусчихна гэж та арай бодож байгаа юм биш биз?
- Харин л дээ. Хайртай хоёр хүүг минь аваад явчихсаныг бодоход ч ингээд дуусчихна гэж бодомгүй юмаа даа.

- Европын хүчний тэнцвэртэй байдлыг хангах хэрэгтэй шүү дээ.
- Бурхан минь, Бүгд л өөрийн хүчийг тэн хагас юм уу, дөрөвний гурваар багасгачихад хүчний тэнцвэртэй байдал хэвээр үлдэнэ шүү дээ. Ингэснээрээ бид үр хүүхдүүдээ гэртээ байлгаж, бас орлогоо ч хадгалж үлдэх шүү дээ. Хэл амаа л ололцох хэрэгтэй юм байна шүү дээ.

- Яагаад ч хэл амаа ололцохгүй юм чинь яах болж байна?
- Энэ чинь л жигтэй юм даа. Цөм л адилхан хохирч байгаа шүү дээ.

- Жак Боном, чи өөрөө үүнийг хүсээгүй шүү дээ.
- Ноён татвар хураагч, та лав тоглож байгаа байлгүй. Тэр хуралд чинь би хамаагүй шүү дээ.

- Тэгвэл та хэнийг өөрийнхөө депутатаар сонгосон билээ?
- Нэг эрэлхэг генерал байсан. Бурхан таалж нас нь уртасвал лав маршал болох байх.

- Тэр эрэлхэг генерал чинь хэний хөрөнгөөр хангамж эдлэн суудаг билээ?
- Миний бодоход, торхтой дарснуудаар минь л болов уу.

- Хэрэв тэр хүн чинь армийг хорогдуулж, түүнийг хангаж тэжээх ажилд таныг оролцуулахгүй байя гэж санал өгвөл өөрт нь ямар үр дагавартай байх бол?
- Маршал болох хөг нь өнгөрч чөлөөнд гарах байлгүй.

- Ингэхлээр та өөрөө...
- Болъё, ноёнтон минь. Тавдахь торхондоо оръё.

- Тэр дарс чинь Алжирт очно.
- Алжир аа? Нөгөө лалын шашинтнууд архи дарс хэрэглэдэггүй гэсэн яалаа. Муусайн худалч юмнууд. Өдий төдий их хөлс хөдөлмөр гаргаж байж хийсэн нандин идээг минь хүртчихээд оронд нь надад ямар ач тус үзүүлэх болж байна?

- Ямар ч ач тус үзүүлэхгүй. Тэгэхдээ таны торх дарсыг тэндхийн лалын шашинтнууд төдийгүй, бас Берберийд байнга амьдардаг христчүүд ч хүртэх болно.
- Надад тустай байж болох ямар юмыг тэд тэнд хийж байдаг билээ?

- Ийш тийш дайралт хийж, өөрсдөө ч мөн дайралтанд өртөж суудаг. Бусдыг алж өөрсдөө ч бас алуулж байдаг. Хижиг, цусан суулга мэтийн өвчинд нэрвэгдээд энд ирж эмчлүүлээд буцдаг. Зам тавьж, боомт барьж, тосгон суурин байгуулан тэндээ итали, испани, мальти, швейцари хүмүүсийг суулгаж байгаа. Тэр хүмүүсийг тэжээх өөр олон торх дарсыг би дараа ирж танаас авна.
- Өршөөж хайрла. Энэ чинь арай дэндэж байна. Танд энэ торхыг өгөхөөс би эрс татгалзана. Ийм тэнэг юм хийдэг дарсчиныг Бисетрийн шорон луу аваачих хэрэгтэй. Бурхан минь. Энд би хаашаа ч хөдөлж чадахгүй байхад Атлас орох зам тэнд тавьж байна гэнэ шүү. Гаронна өдрөөс өдөрт татарч байхад тэнд Берберийд боомт бариад байхдаа яадаг юм? Тэндхийн муусайн юмнуудтай зууралдуулах гэж миний хүүхдүүдийг аваачна гэж ер байх уу? Энд ядуу зүдүү хүмүүс үй түмээрээ байхад тэнд грек, мальт амьтдад өгөхийн төлөө байр байшин, нуга талбай, адуу малын татвар авч байх гэж.

- Ядуу зүдүү хүмүүс ээ? Тэднээс чинь, тэр илүүдэл хүмүүсээс чинь л улс орныг салгахыг хичээцгээж байна шүү дээ.
- Гомдмоор юм. Энд нь амьдрах боломж олгохын оронд Алжирт мөнгө хөрөнгө олуулахаар явуулж байгаа юм байна л даа.

- Түүнээс гадна та аугаа их эзэнт гүрний суурийг тэнд тавьж, Африкт соёл иргэншлийг бий болгон эх орныхоо алдар сүрийг мандуулж байна гээч.
- Ноён татвар хураагч та уран ярих юм. Би бол жирийн нэг дарсчин. Танд энэ дарсыг өгөхөөсөө татгалзаж байна.

- Та хэдхэн мянган жилийн дараа одоо энэ гаргасан зардлаа хэд нугалаад олчихно гэдгээ сайн бодоорой. Энэ ажил хэргийг удирдаж байгаа хүмүүс ингэж байгаа юм шүү.
- Одоо тэд тэнд гаргасан зардлаа нөхөхийн тулд эхлээд ганц торх, дараа нь хоёр, гурав, сүүлдээ бүр бүхэл бүтэн тонн дарс авна гэнээ. Би яасан ч татгалзах болно.

- Одоо зөрүүдлээд нэмэргүй болсон. Та нарын тэр итгэмжилсэн хүний чинь тогтоосноор танаас 1 тонн буюу дөрвөн торх дарсны татвар авна.
- Үнэн үнэнээрээ үлдэхээс хойш яая гэхэв. Хараал идсэн энэ сул дорой чанар. Тэр амьтанд итгэмжилж саналаа өгөх нь буруу гэж анхандаа санагдаад байсан юмаа. Цэргийн том генерал, ядуу дарсчин хоёрын дунд юуны нь адил юм байх билээ дээ.

- Та хоёрын хооронд байгаа нийтлэг зүйл бол дарс. Та түүнийг үйлдвэрлэж, тэр таны өмнөөс захиран зарцуулж байна.
- Би нэгэнт ийм байдалд байгаагаас хойш таны доог тохуу хийх ч зөв л дөө. Тэгэхдээ та жаахан бодолцож үзээд нада ядахдаа зургаа дахь торхыг нь үлдээчих л дээ. Улсын зээлийн хүүг төлчихлөө, төрийн тэргүүний хангамжийн зардлыг бас төлчихлөө, төрийн түшмэлүүдийн зардал хөрөнгийг ч төлчихлөө шүү дээ. Африктай хийх дайн эцэс төгсгөлгүй юм шиг байна. Танд өөр юу хэрэгтэй юм?

- Надтай наймаалцах хэрэггүй. Та энэ бодол санаагаа аль эрт тэр генералдаа хэлж байх байж дээ. Одоо бол усан үзмийн ургацын талаар тэрээр заавар тушаалаа нэгэнт өгчихсөн.
- Хараал идмэр. Ингэхэд та зоорины минь чимэг болсон миний нөгөөх торх дарсыг яах гэж байна? Та амсаад үз, зөөлөн, өтгөн, амтлаг, тос даасан сайхан дарс байгаа биз?

- Тийм ээ, сайхан юм. Үнэхээр гайхалтай. Хөвөн даавууны фабрикийн эзэн ноён Д-д мөн ч таалагдана даа.
- Ноён Д, фабрикийн эзэн гэнээ? Та яагаад ингэж хэлэв?

- Тэр хүн үүнээс маш их хожоо олдог гэж байна.
- Юу гэнээ? Чөтгөр ав гэж. Би юу ч ойлгохгүй байна.

- Ноён Д манай улс оронд маш ашигтай боловч эцсийн эцэст жил бүр асар их алдагдалтай нэгэн газар байгуулсныг та мэдэхгүй гэж үү?
- Би түүнийг чин сэтгэлээсээ өрөвдөж байна. Тэгэхдээ энэ чинь надад ямар хамаатай юм?

- Хэрэв үйл хэрэг нь иймэрхүү байгаа бол ноён Д нэг бол илүү сайн ажиллах, эсвэл тэр газраа бүрмөсөн хаах хэрэгтэй болохыг депататуудын танхим ойлгоод байна.
- Тэгээд ноён Д-гийн бүтэлгүйдэл, миний дарс хоёр хоорондоо ямар хамаатай болж байна?

- Хэрэв ноён Д-д таны зоориноос авсан жаахан дарсыг таны хөршүүдээс авах хэсэг үр тариа, бас ажилчдын хөдөлмөрийн хөлснөөс хэдхэн су аваад өгчихвөл алдагдал нь ашиг болж хувирах юм байна гэж танхим шийдсэн юм.
- Таны энэ тооцоо ухаалаг, бас үнэн юм байна. Тэгэхдээ, чөтгөр ав гэж, дэндүү шудрага бус юм. Тэгээд ноён Д миний дарсаар алдагдлаа нөхөх болж байна уу?

- Нарийндаа гэвэл дарсаар нь биш, харин үнээр нь. Энэ бол урамшууллын шагнал гэгддэг зүйл л дээ. Та тэгтлээ их гайхаад байна гэж үү? Тэгэхээр та эх орондоо ямар их тус болж байгаагаа одоо ойлгож байгаа биз дээ?
- Ноён Д-д гж хэлээч.

- Үгүй ээ, чухамхүү эх орондоо. Ийм зөвшилцөлд хүрвэл түүний аж үйлдвэр цэцэглэн хөгжиж, улмаар улс орон маань улам баян болно гэж депутат хүнийхээ хувьд ноён Д дахин дахин амласан юм.
- Ямар уран нарийн мэхлэлт вэ, энэ чинь. Юу болж байна аа, энэ чинь? Нэг тэнэг амьтан санаандаа орсон ажлыг эхэлж, хамаг хөрөнгөө шавхчихаад дараа нь надаас нэлээд дарс, бас үр тариа саан хамаг алдагдлаа нөхчихөөр л бүх нийтээрээ ашигтай болж байдаг болж байна уу?

- Таны сонгосон хүний үзэж байгаагаар яг л тийм юм. Тэгэхээр надад яах аргагүй 6 торх дарс өгөөд үлдсэн 14 торхоо л сайн үнээр худалдах хэрэгтэй болж байна.
- Наадах чинь миний мэдэх хэрэг.

- Тийм л дээ. Тэгэхдээ та дарсаа өндөр үнээр худалдахгүй бол их л харамсалтай хэрэг болно.
- Би энэ талаар өөрөө санаа тавина аа.

- Таны олсон мөнгө шаардагдах өөр олон хэрэгцээ танд бий шүү дээ.
- Мэдэж байна, мэдэж байна, ноёнтон минь больж үз.

- Нэгдүгээрт, хэрэв та уур нүдүүр, анжис борной мэтээ засахад хэрэгтэй төмөр худалдаж авах болбол дарханд үнийг нь хоёр нугалж төлөх ёстой гэж хуулинд заасан байгаа.
- Аа. Ёстой нэг луйварчингуудын ажил юмаа.

- Дараа нь, та мах, тос, даавуу, нүүрс, ноос, саахар худалдаж авбал худалдагч бүрд мөн хуулийн дагуу бүтээгдэхүүний үнийг хоёр нугалж төлөх болно.
- Энэ чинь булай явдал. Ёстой байж боломгүй зүйл.

- Энд ингэж гасалж гангинаад яах юм бэ? Та нар өөрийнхөө итгэмжилсэн хүнээр дамжуулаад л...
- Тэр эрхтэй минь хамт намайг тайван орхиж үз. Эрхээ буруу эдэлсэн минь үнэн. Дараагийн удаа би иймэрхүү занганд огт орохгүй. Би өөрийнхөө итгэмжлэгдсэн хүнээр энгийн, шудрага тариачныг сонгоно.

- Үгүй ээ. Та нөгөө генералаа дахиад сонгоно.
- Юу гэнээ? Миний дарсыг тэр африкийнханд, фабрикийн эздэд тараагаад өг гээд л дахиад түүнийг сонгож байх юм уу?

- Та дахиад л түүнийг сонгоно гэж би хэлээд байна шүү дээ.
- Тэр ч арай дэндэх байлгүй. Хэрэв би хүсэхгүй л бол тэрүүнийг сонгохгүй шүү дээ.

- Гэхдээ та түүнийг сонгохыг хүснэ, тэгээд сонгоно.
- Тэр муу оролдоод үзэг л дээ. Тэгээд намайг хэн болохыг мэдэж аваг.

- Харж л байя. За баяртай. Би таны 6 торх дарсыг авч яваад танай генералын хэлснээр хуваарилчихъя.

Цааш нь...

Эдийн засгаар сурч төгссөн хүнийг ямар ажил хүлээж байдаг вэ?

Тулгат ахын бичлэгийг нэг уншаад үзээрэй гэж зөвлөх байна. Эдийн засаг, бизнесийн удирдлагаар төгсч байгаа хүүхдүүд ямар ажил хийдэг вэ? хийх вэ? гэх зэрэг асуултанд маш тодорхой хариулт өгсөн энэхүү нийтлэлийг та бүхэнд хүргэж байна.

Эдийн засагаар сурч төгссөн хүнийг ямар ажил хүлээж байдаг вэ?

Магадгүй чамд хамгийн түрүүнд макро, микро онол гэж ярьсан мэдэмхий эрдэмтэн судлаач хүн төсөөлөгдөх байх. Цаашлаад яамны мэргэжилтэн ч юмуу банкир, санхүүч, нягтлан бодох, татварын байцаагч, компанийн менежер гэх мэт янз бүрийн төсөөллүүд ургаж ирнэ байх. Эдийн засгийг мөнгө олох ухаан гэж ойлгодог хүнд бол хөлжиж баяжих ухаанд нүд тайлагдан лут бизнесмэн болох юм шиг санагдаж ч магадгүй. Угаасаа эдийн засаг өөрөө нэг үзүүртээ цэвэр математик онолоос нөгөө үзүүртээ түүх, философийг багтаадаг маш өргөн ухаан учир төгсөөд ямар хүн болох талаар цэгцтэй төсөөлөл бууж ирэхгүй байх нь аргагүй. Энд эхлээд “эдийн засгаар сурах”, “эдийн засагч болох” гэдгийн хооронд тэнгэр газар шиг ялгаа байдгийг анхааруулж хэлмээр байна. Зуун хүнээс арав хүрэхгүй нь л ирээдүйд эдийн засагч болно гэж ойлгох хэрэгтэй.

Анагаахаар сураад эмч болно, хуулиар сураад хуульч, өмгөөлөгч болно гэж ярьдаг бол эдийн засаг дээр тийм биш. Тэгвэл их сургуульд олж авах эдийн засгийн боловсролын нэлээд нь шууд ажил дээр гарч хэргийг нь гаргах боломжгүй байдаг. Макро эдийн засаг дээр гарах Филипсийн муруй гэдэг ч юмуу, тоглоомын онол дээр гарч ирэх Нашийн тэнцвэрийг ажил дээр яаж ашиглана гэх вэ? Жилд өчнөөнөөрөө “үйлдвэрлэгдэж” байгаа төгсөгчдийн дотор Парето оптималчилал, Филипс муруй энэ тэрийг ажил мэргэжлээ болгоод явах ганц нэг нөхөр байдаг л биз, хэдэн зуун хүнийг тэжээх Филипс муруйн хөдөлмөрийн зах зээл Монголд байхгүй. Төгсөгчдийн дотор сургуульдаа үлдэж мастер доктороор үргэлжлүүлэн суралцаж, улмаар эрдэмтэн судлаач болох цөөн хэдэн хүн гарна. За тэгээд хичээлдээ овоо гайгүй байсан хэдээс нь холбогдох яам тамгын газар, эсвэл төв банк ч юмуу, ямар нэг судалгааны хүрээлэнд эдийн засагч, шинжээчээр орж ажиллана. Онолдоо гаргууд, эмпирик судалгааны аргачлалд гаршсан хүмүүсийн хувьд тэр. Судалгаа, эрдэм ном хөөгчдийн дотроос өгүүлэл, нийтлэл бичдэг судлаач-сэтгүүлчид бас ганц нэг төрнө.Төгсөгчдийн зарим нь төрийн албан хаагч болох боловч эдийн засгаасаа тэс хөндлөн ажил хийнэ. Яг эдийн засгийн мэргэжлээр улсад ажиллана гэвэл статистикч, татварын байцаагч гэх мэт бас л хүрэлцээ муутай эд. Ингэхээр “эдийн засагч” гэж хэлэгдэх хүмүүс буюу дээр дурдсан багш, судлаач, сэтгүүлч, улсын байгууллагын мэргэжилтнүүд нийлээд нийт төгсөгчдийн 10%-д хүрэхтэй үгүйтэй л байх болов уу. Үлдсэн хүмүүс юу хийх вэ? Тэдний сонгох ажил мэргэжлийн замыг үндсэнд нь 1. Нарийн бөгөөд гүнзгий - 2. Өргөн бөгөөд гүехэн гэж хуваана.


Нарийн бөгөөд гүнзгийгийн хамгийн тод жишээ бол дээр дурьдсан эмч, хуульч гэх мэт мэргэжлийн салбарууд юм. Нэг насныхаа талхыг олж идье гэж шийдсэн чиглэлдээ гүнзгийрэн дагнаж, төгсөөд шууд ажил дээр гархад хэрэг болох мэдлэг, арга зүйг эзэмшдэг хэсэг. Мэргэжилтэн (specialist, professional) болно гэсэн үг. Банк санхүүгийнхэн ерөнхийдөө энэ ангилалд орно. Монголд үнэт цаас, хувьцаа, санхүүгийн арилжаа зэрэг нь яваандаа гүнзгий мэдлэг, тооцоолон бодох арга чадвар бүхий мэргэжилтнүүдийг шаарддаг салбар болж цаашдаа улам хөгжих бизээ. Нарийн-гүнзгий замыг сонгох нь төгсөөд ажлын байр олдох нь амар, цалин орлого сайн, тогтвортой гээд тун дажгүй. Чимхлүүр нямбай, нөр хичээнгүй чанарыг шаарддаг учир хүссэн хүн бүр чадаад байдаггүй. Хоёр дахь ангилал буюу өргөн бөгөөд гүехэн гэдэгт сургуульд байхдаа нэг юмаар дагнаж гүнзгийрээгүй байх бөгөөд макро эдийн засгийн хичээл ч үзсэн, менежмент дээр ч хоёр гурван кредит бөглөсөн, бас нэг дипломын ажил аятай юм бичсэн байна.

Тэдний хувьд сонголт өргөн боловч ирээдүй нь тодорхойгүй, нэг үгээр хэлбэл харьцангуй эрсдэлтэй. Цаашилбал тус тусын мэргэжлээр гүнзгийрсэн олон мэргэжилтнүүдийг холбож, тэдний хүчийг нэгтгэн ажил зохион байгуулах чадвартай хүмүүс нийгэмд хэрэгтэй. Лидерүүд, менежерүүд, өөрчлөгчид, үүсгэн байгуулагчид. Ийм хүмүүс яаж төрдөг вэ? Сургуулийн программ лидер болгоод өгөхгүй. Менежментийн ангид онц сайн сурлаа гээд онц менежер болчихгүй. Төрөлхийн авьяастай боловч хүн хард жаал гайхагдахаас өөр юу ч бүтээлгүй явсаар хорвоогийн хоногоо барах хүн олон. Мэдлэгтээ чадвартай боловч үхмэл царцанги хүн цөөнгүй. Үнэндээ лидер болоход сэтгэлийн чинзориг гэдэг юм хамгаас чухал билээ. Дарагдашгүй, булагдашгүй, оргилж гарсан халуун тэмүүлэлтэй, ирмүүн амбицтай байх эсэхээс бүх юм хамаарана. Нийгэмд ийм юм шинээр бий болгох юмсан, үүнийг ингэж өөрчлөх юмсан гэсэн амбиц, хүсэл эрмэлзэл, цанхаатай хүмүүсийн хувьд санаа зориг нь нэг хүнээр хэмжигдэж, нэг насаар дуусах эд биш. Зуун хүн бүтэхгүй гэж байсан ч, ганцаараа бүтээнэ гэж дайрах ийм хүмүүс л аварга компаниудыг байгуулж, улс орныг өөрчилж, урд тээглэсэн аварга том NO-ийг YES болгох хүмүүс.

Ийм эрч хүч хүсэл зориг гэдэг юм “за жаахан эрч хүчтэй байя” гэж бодохоор л аяндаа ундраад ирдэг юм бишээ. Энэ бол бага багаар бүрэлдэж, исч, дотроосоо халж ирдэг зүйл. Түүнийг хүн өөрөө дотроо асааж, өрдөж явах хэрэгтэй байдаг. Өнөөдөр эдийн засгаар сурч байгаа оюутнууд маань макро микро онолоо ч үзээд, татвартай ч танилцаад, маркетингийг ч магадлаад, санхүүгээс ч самардаад, ихэнх нь юу сураад яах гээд байгаагаа сайн ойлгохгүй л яваа болов уу. Ихэнх нь ойлгоогүй чигтээ нэг мэдэхэд сургуулиа төгсч байгаа бизээ. Нарийн-гүнзгийгээр явсан хүн ч байдаггүй, бүгдээрээ урсч байгаад нэг мэдэхэд өргөн-гүехэнгүүд болчихдог. Төгссөн хойноо хэд хэдэн ажлын хаалга тогших боловч энэ гээд хүнд гайхуулах юмгүй болохоор очсон газар болгондоо гологдоно. “Чи юу чадах вэ, үзүүл дээ?” гээд асуудаг, юу ч чадахгүй. Адмоны захирал Р.Энхбат “Манай компани дээр ажилд орох гээд олон залуус ирдэг. Менежментийн ангийг төгссөн гэдэг. Юу ч чаддаггүй, хаанаас нь ч авсан яг адилхан, чадвар муутай. Бүгдээрээ туйлбартай биш, аймхай. Хүн өөрийн гэсэн бодолтой, толгойтой, байх ёстой” гэж бодит байдлыг нүдэнд харагдтал ярьж билээ.

Оюутан байхдаа нийгмийн ч юмуу сайн дурын ажилд оролцож, хүнтэй хамтран ажиллаж үзсэн, дадлага хуримтлуулсан, ядаж нэг зөвлөгөөн хөтлөөд ч юмуу, протокол бичээд сурчихсан бол бас яахав. Тиймээс нарийн-гүнзгий, мэргэжлийн дагнасан чиглэлээр явах хүсэлтэй залуучууд их сургуульд байхдаа зөвхөн хичээлийн кредит бөглөх биш, тухайн сонгосон мэргэжлийнхээ талаар бие даан судалж, хэний ч дор орохгүй болохын тулд бүх хүчээ төвлөрүүлэх хэрэгтэй.

( Өөрийгөө ялж биеэ дайчлах нь )

Амжилтанд хүрсэн хүмүүсийн цор ганц нийтлэг чанар бол гагцхүү өөрийгөө ялах чадвар билээ. Авъяас билгээрээ алдрын оргилд хүрэх хүн байдаг л даа. Гэвч авъяастай төрсөн хирнээ зуурдын цэнгэл, архи дарсанд шунаж арчаагаа алдаад адаг сүүлд нь амьдралын ёроолд живсэн хүн бас олон. Авъяас 1 хувь, хөдөлмөр 99 хувь ч гэх ярьдаг. Хүн шиг амьдарч, хүссэнээ бүтээж чадах нь өөрийгөө хэдий чинээ ялахтай холбоотой бололтой. Өөрийгөө бүрэн ялна гэж байхгүй, харин ялахын төлөөх тэмцэл өөрөө утга учиртай амьдралыг авчирдаг. Ихэнх хүний залуугийн мөрөөдөл талаар болдог нь тэд “Уруу татах хүч”-нд ялагдсанаас болдог бөгөөд зугаа цэнгэл, биеийн амрыг харах сонирхол гэх мэтийн уруу татах хүчийг ялж чадах үед хүн амжилтанд хүрч чадна.

“Уруу татах хүч” энэ үнэхээр ер бусын хүчтэй эд аж. Хүн нэг сайхан ном уншаад, сайхан яриа сонсоод, эсвэл ямар нэг хүчтэй өдүүлэлт аваад нэг хэсэгтээ биеэ дайчлах нь бий. Эрч хүчээр жигүүрлээд уруу татах хүчрүү сүр жавхлантайгаар довтолдог. Гэвч хэсэг хугацаа өнгөрөхөд энэ бүхэн сарнин одох ба хүн нөгөө л бахь байдаг руугаа буцсан байдаг. Үнэндээ эрч хүч гэдэг юм байнга сэлбэж л байхгүй бол амархан унтарчихдаг богинохон амьтай эд аж. Иймд бид эрч хүчийг үргэлж ноцоож байхын тулд янз бүрээр оролдож үзэх хэрэгтэй. Жишээ нь ухаалаг сайхан хүнтэй ярихад маш их цэнэг, эрч хүч авдаг. Гэтэл тийм завшаан тэр бүр тохиогоод байхгүй. Харин маш үр дүнтэй нэг арга бол сэтгэл сэргээж хийж бүтээх хүсэл төрүүлэм ном унших юм.

Номыг мэдээж хүн бичнэ, иймд ном унших нь бичсэн тэр агуу хүний яриаг сонсч, хүч энергийг нь хүртэн авахтай ижил хэрэг болно. Цэнэг авсан үедээ бид жишээ нь өнөөдрөөс эхлээд өдөрт 2цаг англи хэл үзнэ гэх ч юмуу өөртөө амладаг. Гурав хоног, за сайндаа долоо хоног үргэлжилнэ. Яг тэгж байтал ар гэрийн ч юмуу, яаралтай чухал нэг ажил гарах ба нөгөө хуваарь маань саатахаас өөр аргагүйд хүрдэг. Хүний амьдралд юу ч тохиолдож болох учир иймэрхүү саатал гарцаагүй гарна, харин үүний дараа шууд горимондоо буцан орж үргэлжлүүлэх нь чухал. Гэтэл бид тэгдэггүй ба хоног өдрүүд хүүе хайя гэхий зуургүй урсан одож нэг л мэдэхэд нэг, хоёр сар өнгөрчихсөн байдаг. Бүтэн жилүүд, тэр ч бүү хэл бүтэн залуу нас тэрчигтээ өнгөрнө. Энэ бүхэн юуг хэлээд байна?

Зорилгоо тавьсан, хийх ажил тодорхой болсон бол өөрийнхөө өдөр бүр, цаг нэг бүрийг мэдэрч, хянаж, тольдож байх шаардлагатайг хэлээд байгаа юм. Өөрийгөө ялах тэмцэл өөрийгөө хянаж мэдрэхээс эхэлнэ. Япончууд шиг өдөр болгон усанд орж шүдээ угаахад эхний хэд хоног гайгүй хийгээд байлаа, гэтэл үүнийг бүтэн сар үргэлжлүүлээд ирэхэд залхаж яршигтай санагдаж ирдэг юм байна. Харин дахиад жаахан тэсээд байж байтал яваандаа нэг их төвөгтэй зүйл биш болж, ердийн нэг зуршил болж ирсэн юм. Ингээд бодоод үзэхэд өөрийгөө ялахад хамгийн чухал нь байнга үргэлжлүүлэх өөрөөр хэлбэл тэвчээр болж таарч байгаа юм. Бид нэг хэсэгтээ цэнэг аваад хичээдэг боловч тун удалгүй зогсдог, үргэлжлүүлж чаддаггүй. Байнга үргэлжлүүлнэ гэдэг хамгийн хүнд, гэхдээ хамгийн шийдвэрлэх хүчин зүйл билээ. Тэвчисний эцэст хүний бие шинэ дадалд дасдаг. Хэсэг хугацаанд амраад ирсэн хүн хичээлийн ширээний ард удаан сууж чаддаггүй оюутнууд анзаардаг байх. Ийм тохиолдолд дасах хүртэлээ өөрийгөө албадаж хүчлэхээс өөр аргагүй. Түүнээс гадна ямарваа нэг ажил үйлийг эхлүүлээд явж байхад заавал тохиолддог нэг саад бол сэтгэл санааны хэлбэлзэл юм.

Хүний сэтгэл санаа зогсолтгүй өгсөж, уруудаж байдаг. Дэврүүн хөгжүүн үедээ урам зоригтойгоор эхлүүлсэн ажил, сэтгэл гундах үед унтардаг. Эсвэл бусдад атаархаад үзүүлээд өгье гэж бодож эхэлсэн эрч хүч, сэтгэл тайтгарч, гуниг үргэсэн үед хамтдаа үгүй болох нь бий. Харин тэсвэр тэвчээрээр энэ сэтгэлийн хэлбэлзэлд автахгүй байж болно. Английн их зохиолч Самьюэл Жонсон:”Агуу үйлсүүд нь хүч чадлаар бус, цөхрөлтгүй оролдлогоор биелэлээ олдог” гэж хэлжээ. Уруу татах хүчийг бут цохих хүчтэй мөрөөдөл бидэнд бий. Ямар ч үед тэвчээр болж, ямар ч боломжгүй үед хүч чадлыг дууддаг зүйл бол мөрөөдөл билээ. Тэнэгүүд л хоосон мөрөөддөг гэж хэлэх хүн байдаг. Харин ихэнх хүн өөрийгөө ялж чаддаггүй учраас л хоосон мөрөөдөлтэй хоцордог аж. Уруу татах хүчинд дийлдчихээд эцэст нь бүх бурууг хувь заяанд тохдог байна. Тэгвэл хүн ямар байвал зохистой вэ?

Өргөн хүрээгээр сэтгэж, мөрөөдөх хэрэгтэй, харин урдаа байгаа жижиг зүйлээс хийж эхлэх шаардлагатай. Зорьсон үйлийнхээ төлөө элсний ширхэг зөөх мэт уйгагүй хөдөлмөрлөн, цаг мөч бүрд бүх боломжийг хайсан хүн заавал ид шидтэй учирна гэдэгт би итгэдэг. Наполеон Бонапартын “Боломжгүй гэдэг үг зөвхөн тэнэгүүдийн үгийн санд байдаг” гэсэн алдартай үгийг санацгаа. Агаарт хөвөх мэт биднийг тойрон байгаа мянга мянган боломжуудаас гагцхүү чихээ байнга сортойлгож, нүдээ байнга бүлтийлгэн өөрийгөө дайчилсан хүн л олж шүүрч чадна. Орчлон ертөнц агуу уудам болохоор тэр хэрээр хүний анхаарал сарниулах бэрхшээл их бий. Тэр болгоныг анхаараад шийдээд явна гэвэл бүтэхгүй бөгөөд хамгийн гол, хамгийн сайн хийж сурч чадах зүйлээ бусдаас илүү хийж чаддаг байх л хамгийн чухал баймаар.

Эрин Тулгат
2009.01.05

Эх сурвалж: www.cmox.org

Цааш нь...

Дэлхийн компани

Давосын эдийн засгийн дэлхийн чуулганы үеэр бизнесийн салбарт үйл ажиллагаа нь амжилттай яваа дэлхийн улс орнуудын компаниудаас шилдгийг шалгаруулж, "Global 100" рейтинг танилцуулдаг уламжлалтай юм байна.

Энэ удаагийн рейтингт одоогоос 102 жилийн өмнө байгуулагдсан нэлээд олон компаниуд орсон байна. Хамгийн эртний компаниар Финландын "Stora Enso" багтжээ. Харин хамгийн залуу компаниар 1999 онд байгуулагдсан Канадын "Telus" шалгарсан бөгөөд тус компани нь мэдээлэл технологийн бизнес эрхэлдэг аж.

"Global 100" жагсаалтанд нийт 15 улс орон багтсан байна. Тухайлбал, эхний байранд АНУ /20 компани/, Их Британи /19/, Япон /15/, Франц /8/, Герман /7/ тэргүүлжээ. Харин компаниудын хувьд "Amazon.com", "Coca-Cola", "Intel", "Dell", "Nike", Disney", "British", “Broadcasting", Glaxosmith-kline, "Unilever" шилдгээр шалгарсан байна.

Эдгээр компаниуд санхүүгийн хямралыг үл тоон бизнесийн үйл ажиллагаагаа улам идэвхжүүлж байгаа аж.

Цааш нь...

Xerox -ийн амжилтын түлхүүр

Xerox корпорацийг амжилтанд хүргэсэн гол түлхүүр бодлого нь ажилчидтай холбоотой байсан. 1-рт үйл ажиллагаанд ажилчдын оролцох оролцоог нэмэгдүүлсэн нь хэгэлэгчийн сэтгэл ханамжинд шууд нөлөөлсөн. Хэрэглэгчийн сэтгэл ханамж ажилчдын хариуцлагатай шууд холбоотой. Ажилчид хэрэглэгчтэй тулж ажилснаар тэдний юу хүсдэгийг мэдэх боломжтой болсон. Түүнээс гадна ажилчид менежерүүдийн шийдвэрт нөлөө үзүүлж чаддаг байсан бөгөөд маш их хэмжээний мөнгө ажилчдын сургалтанд зарцууулагдаж байсан. Миний бодлоор зарцууладсан мөнгө хоёр талд ашигтай зүйл байсан. Чанарыг нэмэгдүүлэх зорилгоор том хэмжээний өөрчлөлт корпорацийн хандлагад хийгдсэн. Энэхүү том хэмжээнийн уламжлалыг өөрчлөх бодлого нь ажилчдын сургалтаар дамжин хэрэгжиж байсан.”Чанар нэмэгдэх тусам ашиг нэмэгдэнэ” гэсэн бодлогын барин ажилж байсан нь мөн үүнд нөлөөлсөн.

Түүнчлэн чанарын нэмэгдүүлэх зорилгоор шинэ хэрэглэгчдийн хэрэгцээнд нийцсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн харилцагчидтайгаа харьцаж эхэлсэн. Мэдээж нь логикоор авч үзвэл хэрэглэгчийн хүссэн зүйлийг олгож чадахгүйгээр харилцаа тогтооно гэдэг нь боломжгүй зүйл. Энэ бүхний эцэст Xerox кордораци өөрийн эргэлтээ сайжруулан орлогоо 300%-иар нэмэгдүүлж чадсан юм.

Xerox корпораци шинэ бүтээгдэхүүн зах зээлд нийлүүлэх зорилгоор байгууллагыг дахин зохион байгуулсан\ судалгаа, ажилчдын хөгжил, марктингийн чадвахи\. Түүнээс гадна Xerox корпораци цэвэр бүтээгдэхүүн үйлдввэрлэлчээс мэдээллийн компанируу шилжих хэрэгтэй гэдгийг мэдсэн анхны үндсэн корпорациудын нэг юм. Internet, офиссын харилцааны холбоо зэрэг компьютерийн сүлжээнүүд салбаруудыг харилцахад илүү хялбар болгосон. Одоо корпорацид тохиолдоод байгаа үндсэн асуудлуудын нэг бол харилцааны сувгуудын хөндлөнгөөөс оролцох оролцоо юм.

Цааш нь...

Forbes сэтгүүл дэлхийн том 10 их дэлгүүрийг танилцуулж байна.

1. South China Mall


Хятадын Донгуанд байрладаг. 2005 онд нээгдсэн. Нийт талбай нь 639 мянган ам метр. Энд салхин тээрэм, амарч зугаалахад зориулсан цэцэрлэгт хүрээлэн, дэлхийд алдартай Ялалтын гулдан хаалганы дуураймал загвар байдаг.

2. Golden Resources


Хятадын Бээжинд байх энэ том худалдааны төвийг 2004 онд нээсэн. Нийтдээ 540 мянган ам метр талбайд үйл ажиллагаа явуулдаг. Таван давхар өндөр энэ төвд 1000 орчим дэлгүүр байдгаас олонх нь Nike, DKNY зэрэг дэлхийд алдартай брэндүүдийг борлуулдаг. Худалдааны төвийн эргэн тойронд орон сууцны орчин үеийн шинэ хороолол, төр захиргааны байгууллагууд олноор оршдог.



3. SM Mall of Asia


Филиппиний Пасайд 378 мянган ам метр талбай бүхий энэхүү худалдааны төвийг 2006 онд нээжээ. Энд олимпийн хэмжээний уралдаан тэмцээн явуулахад тохирох том усан сан, Филиппиний анхны IMAX кинотеатр байдаг. Дөрвөн ч том барилгаас бүрддэг тул худалдан авагчдыг 20 суудалтай трамвайгаар зөөж үйлчилдэг.

4. Cevahir Istanbul


Туркийн Истамбулд байдаг Cevahir Istanbul 2005 оны аравдугаар сарын 15-нд нээгдсэн орчин үеийн худалдаа ба зугаа цэнгэлийн төв нь 348 мянган ам метр талбайтай энэхүү худалдааны төв Европын хамгийн том их дэлгүүрт тооцогддог. Хэд хэдэн IMAX театртай, усан спортын үзүүлбэрийн том талбайтай гээд дэлгүүр гэхээсээ зугаа цэнгэлийн төв болсон энэ газар нийт 342 мянган ам метр талбайтай. Дэлгүүрээр зогсохгүй гурван том 40-48 давхар тэнгэр баганадсан өндөр барилгуудын зураг төслийг 1987 онд Америкийн архитектор Минору Ямасакитай хамтран гаргаж байжээ. Барилгын суурийг 1997 онд тавьсан боловч янз бүрийн шалтгааны улмаас сунжирсаар найман жилийн дараа хаалгаа нээж байсан гэдэг.

5. West Edmonton


Канадын Алберта мужийн Эдмонтон хотноо байрлах энэ моол нь 1981 оноос хойш үйл ажиллагаа явуулж байгаа. 350 мянган квадрат метр талбайтай, 20 мянга гаруй машины зогсоол, 800 гаруй дэлгүүр, 23 мянган ажилтантай. Жилд дунджаар 28.2 сая, өдөрт 60-150 мянган худалдан авагч үйлчлүүлдэг. Тус худалдааны төвийн зугаа цэнгэлийн паркийг Fantasyland гэдэг байсныг Walt Disney компани өөрийн эзэмшилд авахаар өрсөлдөж Disneyland болгож чадсан. Харин West Edmonton Mall дараа нь буцааж аваад нэринг нь сольж Galaxyland болгосон.

6.SM


Азийн бас нэг том худалдааны төв Филиппиний Metro Manila-гийн Ортигас дүүрэгт байрлах хамгийн том их дэлгүүр SM Megamall нь SM Prime Holdings-ийн мэдэлд байдаг. 1991 онд байгуулагдсан энэ их дэлгүүр 324 мянган ам метр талбайтай. Уйл ажиллагаа нь SM Megatrade-ийн гурван том барилга дотор явагддаг. Зам дагуу байрлах гүүрийг холбож барьсан. SM-ийг зорьж ирсэн хүн худалдаа наймаа хийхээс гадна боулинг тоглож, мөсөн гулгуурын талбайд наадаж, тоглоомын танхимд цагаа зугаатай өнгөрөөж болно. Мөн үсчинд орж, Манилийн эмнэлгийн эмч нарын тусламжийг авч болно

7. Berjaya Times Square


Дэлхийн хамгийн том их дэлгүүр худалдааны төвүүдийн цөөнгүй нь Азид байрладаг. Тэдний нэг нь Малайзийн нийслэл Куала Лумпурт байдаг Вег-, jaya Times Square их дэлгүүр юм. 2005 оноос үйл ажиллагаа явуулж байгаа. 306 мянган ам метр ашигтай талбайг эзлэн оршдог. 1000 орчим дэлгүүрийг өөртөө нэптэсэн учраас ёстой нохойн битүү туурай ногоон хурганы арьснаас бусдыг эндээс олох боломжтой. Усан сан, мөсөн гулгуурын талбай, "Cosmo's World" хүүхдийн парк гээд зугаа цэнгэлийн том төв энэ их дэлгүүрийн харьяанд ажилладаг. Азидаа төдийгүй Малайздаа цор ганц IMАХ 2D & 3D театр мөн энэ худалдааны төвд ажилладаг.

8. Бээжингийн худалдааны төв


Хятадын нийслэл Бээжингийн төвөөс нэг цаг хэртэй явж хүрнэ. Хотын зах руу байгуулагдсан хамгийн анхны бас хамгийн том их дэлгүүр гэж нэрлэж болно. 2005 онд байгуулагдсан, 8000 машин өлхөн багтах дөрвөн түвшний авто зогсоол, наран шарлагын хиймэл атлаа тун тохилог газартай. Америк кино, хуурамч DVD-ний худалдаагаар алдартай.

9. Zhengjia Plaza


Топ 10-т багтсан Zhengjia Plaza мөн л Хятадынх. Гуанжоуд 2005 онд нээгдсэн энэ худалдааны төвийн нийт талбай 270 мянган ам метр. Зарим үед энэ төвөөр үйлчлүүлэгчдийн тоо өдөрт хагас сая орчимд хүрдэг. Дэлгүүрээс гадна зочид буудал, оффиссын зориулалтаар ашиглах талбай арвинтай.

10. SM City North Edsa


Филиппиний хамгийн том их дэлгүүр Квезон хотод 1985 онд байгуулагдсан. Их дэлгүүрийн ашигтай талбай нь 270 мянган ам метр. Дэлхийн хамгийн том 10 худалдааны төвийн гурав нь SM Prime Holdings-той холбоотой бөгөөд SM City North Edsa тэдний нэг. Байтуулагдсан цагаасаа хойш жил бүр өргөжсөөр одоо боулингийн талбай, хоолны газар, цэцэрлэг, зугаа цэнгэлийн төв болон 12 театртай болсон.

Эх сурвалж: Улаанбаатарын сонин - Г.Ундрам

Цааш нь...

“GLOBAL CEO 2009” ТЕЛЕВИЗИЙН УРАЛДААНТ НЭВТРҮҮЛЭГ

“GLOBAL CEO 2009” ТЕЛЕВИЗИЙН УРАЛДААНТ
НЭВТРҮҮЛЭГ

2009 оны 5-р сарын 01-ээс 6-р сарын 20

Лхагва, Ням гаригуудад “UBS” телевизээр ...

Ерөнхий Зохион байгуулагч: “ГЛОБАЛ УДИРДАГЧ” ДЭЭД СУРГУУЛЬ
Хамтран зохион байгуулагч: “UBS” Телевиз, “JCI” ТББ
Ерөнхий ивээн тэтгэгч: “CҮҮ”ХК

Нэвтрүүлгийн зорилго

• Олон улсын хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулах чадвартай, торгон мэдрэмжтэй, өндөр чадвартай, үндэстний мэргэжилтэн залуусыг нээн илрүүлэх
• Бэрхшээлийг давж чаддаг, өөрчлөлтийг эерэгээр ашиглагч чадвартай боловсон хүчнийг компаниудад таниулах үйл ажиллагааг явуулах
• Нэвтрүүлэгт шалгарсан өндөр чадвартай, зөв хандлагатай залуучуудаар дамжуулан хөдөлмөрийн зах зээлд үлгэр дууриалал үзүүлэх
• Нэвтрүүлэгт оролцогч залуусын даалгавар биелүүлэх чадвар, арга ухаан, мэдлэгийн өрсөлдөөнөөр дамжуулан үзэгчдэд хэрэгцээт мэдээлэл мэдлэгийг хүргэх

Нэвтрүүлгийн тухай

Уралдаант шалгаруулттай “Глобал Сио” 2009 нэвтрүүлэгт тодорхой болзол хангасан, шалгаруулалтад тэнцсэн 16 /эрэгтэй-8, эмэгтэй-8/ оролцогч сар хагасын турш хасагдах журмаар өрсөлдөнө. Сонирхолтой даалгавар биелүүлж шалгарсан шилдгийн шилдэг оролцогчийг Глобал Удирдагч Дээд сургуулиас санал болгож буй Тайваны Минг Чуанийн их сургуульд 100%-ийн магистрын зэрэгт суралцуулах, шилдэг оролцогчийг Солонгосын Солбрижийн их сургуульд 100%-ийн магистрын зэрэгт суралцуулна.
Сонирхуулахад өмнөх нэвтрүүлгийн оролцогчид компаниудын өгсөн даалгаврыг биелүүлэн 2 тэрбум 250 орчим сая гаруй төгрөгийн орлого, ашгийг тухайн компаниудад оруулсан бөгөөд нэвтрүүлэгт оролцсон олон залуус ажил хэргийн санал авч, эдүгээ өндөр албан тушаал хашиж байна.

Тухайлбал:

• “Миний дэлгүүр” сүлжээ худалдан авагчдын тоог нэмэгдүүлэх даалгавр өгч худалдан авагчдын тоо 165.4%, Борлуулалт 225% нэмэгдсэн.
•  “Капитал” групп рестораны бизнес төлөвлөгөөтэй боловсруулах даалгавар өгч рестораны бизнес төлөвлөгөөтэй болж бодит ажил хэрэг болгоод ажиллаж байна.
•  “Глобал СEO” Сан хөрөнгө босгох даалгавар өгснөөр 142.7 сая төгрөгийн биет болон биет бус хөрөнгө цуглуулсан юм.
•  “Грийн тий” ХХК нэвтрүүлгийн оролцогчдод жижиглэнгийн борлуулалт хийх даалгавар өгснөөр хэдхэн хоногийн дотор 6.3 сая төгрөгний борлуулалт хийсэн үр дүн гарсан.
•  “Монгол Даатгал” ХХК үнэт цаасны арилжааны даалгавраар 1,997,738.2 ам.долларын орлого олсон.
•  “Монгол Шуудан” Банк шинэ үйлчилгээний маркетингийн төлөвлөгөөны даалгавар өгч Мошуба нэртэй бэлгийн карт зохиож хэрэглээнд нэвтрүүлсэн.
•  “Моннис Интернэйшнл” ХХК гадаад худалдааны менежментийн даалгавраар NQ брендийн машиныг монголд оруулж ирэх бүх төлөвлөгөөг гаргаж бодит ажил болгож байна.
•  “Гангар Инвест” ХХК үл хөдлөх хөрөнгийн худалдаа, түрээсийн даалгавр өгч нийт 7 гэрээ байгуулж 35.7 мянган ам.доллар бэлнээр дансанд оруулж ирсэн.
•  “Эври Дэй” интернэйшил ХХК нийгмийг хамарсан хөтөлбөр хэрэгжүүлэлтийн даалгавр өгч нийгмийн хариуцлагатай шилдэг компани болохоо нийтэд харуулж чадсан.

Эдүгээ бид аливаа хөгжил дэвшилд үе үехэн тохиолддог “их сорил” болох эдийн засгийн хямралтай нүүр тулгарсан билээ. Хямрал бол байгалиар амьдрахын төлөөх тэмцлийг нэмэгдүүлдэг, нийгмээр өрсөлдөөн, шалгарлыг ахиулдаг юм. Яг л энэ үед хэн нь хэн бэ? Хэн юу хийж чаддаг вэ? гэсэн зах зээлийн эрүүл сэтгэлгээний асуулт тодроод ирдэг. Цаг үеэ ойлгож, өөрийгөө хөгжүүлж, ирээдүйдээ бэлтгэж бүтээж чаддаг хүмүүс оноод, цагаа үрж хөгжих дэвшихэд суралцаагүй хүмүүс нь суралцах, “өөрийгөө улам сайн болгох” ёстойгоо ойлгож тэмцдэг ийм цаг үе байдаг.

Аливаа хүн хаана боловсрол эзэмшсэн нь чухал бус өөрийгөө тасралтгүй хөгжүүлж, бусдаас суралцаж, багаар ажиллаж, өөдрөг итгэл өвөрлөн өндөр чадвар эзэмшсэн боловсон хүчинд ажил олддог, түүнийг өндрөөр үнэлдэг гэдгийг батлан харуулах, бусад залуус, боловсон хүчнүүдэд үлгэрлэх учиртай. Энэ үүргийг ч “Глобал СИӨ” нэвтрүүлэг өөртөө нэмж байгаа юм.

Хямралын шуурганд өртөж үйл ажиллагааны идэвхжил нь буурч, бараа бүтээгдэхүүний борлуулалт нь буурсан олон компаниуд зай эзэлсэн, цаг үрсэн олон хүмүүсээс илүүтэй өргөн мэдлэг, гүнзгий сэтгэлгээ рүү тэмүүлдэг сэтгэж чаддаг, бусдыгаа уриалан дуудаж манлайлж чаддаг, чадварлаг мэргэжилтэн ямар чухал болохыг ойлгож, эдгээр хүмүүсийг үлгэр жишээ, стандарт болгон өөрийн хүмүүсээ хөгжүүлсээр байх “ёстой”-г улам ойлгох боллоо. Яг энэ мөчид “Глобал СИӨ” нэвтрүүлэг зохион байгуулагдахаар болж нэвтрүүлэгтэй хамтран ажиллах замаар шалгарч соригдсон чадварлаг залууст өөрийнхөө үйл ажиллагааг сайжруулах, шинэчлэх олон төрлийн даалгавар өгч ашиг орлогоо нэмэгдүүлэх боломж ч бас бизнесийн байгууллагуудад гарч ирээд байна.

Муухай цаг үе гэж байдаггүй, харин цаг үеэ муухай, сайхан болгочихдог хүч бидэнд байдаг болохоор хүн бид гайхалтай. Өнөө үед бизнесийн ямар их боломж бололцоо байгааг шагшсан олон боловсон хүчин нэлээдгүй үзэгдэж хичээн ажиллаж байгаа нь мэдрэгдэж, харагдах болов. Иймээс эдгээр залуусыг хүч чадал, сэтгэл ур ухааныг бусдад нь үлгэр дууриалал болгох үүргийг хэвлэл мэдээллээр дамжуулан “Глобал СИӨ” 2009 нэвтрүүлэг гүйцэтгэх бас нэг зорилт байна.

Академик боловсролын үүрэг хэвлэл мэдээллийн салбар руу шилжиж буй өнөө үед улс орны ирээдүйн баялаг болсон залуус, үзэгчдэд үр өгөөжтэй, амьдралд нь хэрэгтэй, бодит ажил болгож болох сайхан санаагаар бялхсан мэргэжлийн боловсролд нь үнэтэй хувь нэмэр оруулахуйц “хэрэгтэй сонирхолтой” зарчимд тулгуурласан эерэг аястай нэвтрүүлэг хийх шаардлага тулгарч байсан билээ. Тэгвэл энэ шаардлагыг хангасан нэвтрүүлгийг бид өнгөрсөн жилээс хийж эхлээд байна.

Оролцогчдод тавих шаардлага

1. 23-37 насны
2. Утга учиртай, ажлын туршлагатай
3. Англи хэлний мэдлэгтэй
4. Бакалаврын зэрэгтэй (Мэргэжил хамаарахгүй) түүнээс дээш байж болно
5. Хүйс харгалзахгүй
6. Монгол улсын иргэн
7. Зорилгоо тодорхойлсон эссэ

Хаяг:

ГУДС-ийн байр, Гэрэл Төв
Их Тойруу 53, Чингэлтэй дүүрэг
УБ 210620, Монгол улс
Утас/Факс: 32-86-03
Мэдээлэл авах утас: 99092956, 99188333
Вэб: www.globalceo.mn, globalceo.banjig.net/ нэвтрүүлгийн албан ёсны веб сайт

Цааш нь...

Zara-ийн үүсэл, түүх

Zara-ийн үүсэл, түүх

Zara-ийн үндэслэгч Amancio Ortega-ын анхны Zara дэлгүүр нь 1975 онд A Coruna-д төв гудамжинд нь байршдаг. Zara-ийн амжилт нь фирмийг томрох болон нэмэлт салбар дэлгүүрүүдээ нээх эхлэл болсон.

Энэхүү анхны дэлгүүр нь бүтээгдэхүүндээ бага үнэ санал болгодгоос гадна хувцасны загвар нь дээд зэргийх гэдгээрээ өвөрмөц онцлогтой байсан. Ortega Zara дэлгүүрээ испанид дахин нээсэн нь дэлгүүрийн амжилтыг баталсан. 1980 оны эхээр Ortega хуваарилалтын загвар болон дизайны шинэ төрөл томъёолж эхлүүлчихээд байсан. Хувцасны үйлдвэр нь урт хугацааны турш бүтээгдэхүүний техникийн үйл явц болон загварыг илүүд үздэг байсан бөгөөд 6-н сарын турш хувцасны загвар болон түүнийг жижиглэн худалдаачдад түгээх үйл ажиллагааг дээшлүүлсэн. Энэ загвар нь үйлдвэрлэгч болон дистрибютерт жил бүр зөвхөн 2 эсвэл 3 цуглуулга гэж хязгаарласан нь үр ашигтай байсан. Үйлдвэрлэгч болон дистрибютерүүд нь одоогийн хэрэглэгчийн сонирхлыг урьдчилж хараагүйгээс бүтээгдэхүүн нь зарагдахгүй байх эрсдэл тулгарч байдаг.

Ortega “агшин зуурын моод” гэж нэрлэгдсэн загвар үүсгэхээр эхлэлийг нь тавьсан бөгөөд энэ загвар нь түүнд хэрэглэгчийн дур сонирхол болон шинээр гарч ирж буй хандлагад хурдан шилжих боломжийг олгосон. Ortega-ийн мөрөөдөл нь Josй Maria Castellano-той уулзах хүртэл биелэгдээгүй. Компьютерийн мэргэжилтэн Castellano нь ConAgra дахь санхүүгийн албаны дарга болохынхоо өмнө Aegon Espana-ийн мэдээллийн технологийн хэлтэст ажилладаг байсан. Castellano 1984 онд Ortega-тай нийлж хийсэн хуваарилалтын загварыг хөгжүүлэх ажил нь дэлхий нийтийн хувцасны үйлдвэрт хувьсал болсон.

Castellano-ийн компьютержсэн системийн доор компани 10-15 хоногт хуваарилалтын үйл явцын загвараа өөрчилсөн. Ганцаараа ажилладаг загвар зохион бүтээгч нарт багахан хэмжээний дарамт үзүүлж компаний өөрийн гэсэн загвар зохион бүтээгчийн багийг бүрдүүлсэн бөгөөд эдгээр нь олон нийтийн загварт үндэслэсэн хувцасыг хөгжүүлж эхэлсэн. Мөн энэ хугацаанд компани өөрийн гэсэн загварыг бий болгосон. Энэхүү баг нь шаардлагатай бол байгаа загвартаа шинэ өнгө болон шинэ загварыг нэмж, компаний өөрсдийн хэрэглэгчийн эрэлт дээр бий болох хэрэглэгчийн хандлагад хурдан хариу үйлдэл үзүүлэх чадвартай баг байсан. Олноор бий болж байгаа үйлдвэрүүд болон дэлгүүрүүдийг компьютержсэн бүртгэлийн системээр холбосон нь хөрөнгийн зардлын өсөлт болон тулгарч болох эрсдлээс зайлсхийх боломжтай болсон.

1985 онд Industria de Diseсo Textil S.A., эсвэл Inditex-ийн нэрийг баталсан нь Испани худалдан авагчдын анхаарлыг татсан. Сүүлийн 10н жилд компани Испанид Zara-ийн 80 орчим дэлгүүрийг нээсэн. Компаний агшин зуурын загварын хэв маяг нь хоёр долоон хоног бүр нөөцийг бүр мөсөн эргэлтэнд оруулдаг байсан. Мөн түүнчлэн зарим дэлгүүрт “Z-day” гэж нэрлэгдэх болсон өдөрлөгөөр байнгын үйлчлүүлэгчдээ урамшуулдаг байсан.

1980 оны сүүлээр олон улсын зах зээлд Испанид Zara загварынх нь амжилт нь Inditex-д тэргүүлэх болсон. 1988 онд Португалийн Oporto-д анхны гадаад дэлгүүрээ нээсэн. Дараа жил нь Inditex нь Америкийн Нэгдсэн Улсруу шилжсэн. Тухайн зах зээлд амжилт нь буурсан боловч 2000 оны эхээр Америкийн Нэгдсэн Улсад зөвхөн 6 дэлгүүр ажилладаг байсан. 1990 онд Inditex нь Францад нэвтэрсэн. Компани улсын гол гол хотын төвүүдэд хурдтайгаар шинэ дэлгүүрүүдээ нэмж эхлүүлсэн.

1990 оны турш Inditex шинэ зах зээлрүү тогтмол нэвтэрсээр байсан. Тухайн компани нь 1992 онд Мексикт, 1993 онд Грекд, 1994 онд Швед болон Бельгид, 1995 онд Malta-д, 1996 онд Cyprus-д нэвтэрсэн. 1990 оны сүүлээр Inditex нь олон улсад дэлгүүрүүдээ нэмсээр байсан. 1997 онд Израйль, Турк, Норвеги болон Японд нэмсэн бөгөөд 1998 онд Аргентина, Англи болон Венесуэль рүү шилжсэн. 1998 оноос эхлэн Inditex-ийн хөгжилд дотоодын дистрибютертэй франчайзингийн гэрээ байгуулах шаардлагатай болсон. 2000 онд Inditex нь өөр улсуудруу үйлчилгээнийхээ цар хүрээг тэлсэн бөгөөд Герман, Нидерланд, Польш болон Өмнөд Европын зах зээлүүдийг агуулсан.

Цааш нь...

Zara Компани

Zara бол олон улсын загварын хамгийн том компаниудын нэг. Дэлхий дээрх том хуваарилалтын группуудын нэг болох Inditex-д харьяалагддаг. “Zara” нь Испаний Massimo Dutti, Pull and Bear, Stradivarius болон Bershka брендүүдийг эзэмшдэг Inditex Group –ын дэлгүүрүүдийн нэг. Энэ групп нь Испаний La Coruna, Galicia удирдагддаг бөгөөд анхны Zara дэлгүүрээ 1975 онд нээж байсан. Өнөөдөр Inditex бол магадгүй дэлхийн хамгийн хурдтай өсөж байгаа жижиглэн худалдаа бөгөөд Zara хэмээх бизнесийн загварийнх нь боломжийн үнэ, брендийнх шинж чанар зэрэг нь өрсөлдөөн болон томроход нь боломж олгож байдаг. Жишээ нь гэхэд Zara нь жил бүр 10000 шинэ дизайныг үүсгэн санаачилдаг.

Zara хувцасныхаа тал үйлдвэрлэлийг Азийн хямд өртөгтэй хувцасны үйлдвэрлэгч нарыг ашиглан хямд үнэтэйгээр үйлдвэрлэдэг бөгөөд эдгээр нь гол цуглуулгын төрлүүд болон гүйлгээтэй хувцаснууд болох ялангуяа пудволк, эмэгтэй хүний дотуур хувцас, ноосон хувцаснууд байдаг. Харин хувцасныхаа үлдсэн талыг дотооддоо эсвэл ойролцоох Zara үйлдвэрт үйлдвэрлэдэг бөгөөд эдгээр хувцаснууд нь илүү загварт захирагдсан байдаг.

Zara загвар дууриагч байсан. Энэ нь загварын үйлдвэрлэгч нарын уламжлал болгох ашигладаг via fashion шоу болон түүнтэй ижил сувгуудаар гардаг үе үеийн загварыг хандлагыг таамагласан идэвхжүүлэлтээс илүү хэрэглэгчдийн хүсэж байгаа загварын төрөлд анхаарлаа чиглүүлснийг хэлсэн.

Zara дэлгүүр
Zara дэлхий даяар 1058 салбар дэлгүүр болон 68 улсад байршдаг. Дундаж Zara дэлгүүр нь ойролцоогоор 1500м2 талбайтай. Zara жижиглэн худалдаа өндөртэй улсад дэлгүүрүүдээ нээх стратеги баримталдаг.

Америкаас түлхэгдэн гарсан үйлдвэрлэгч нар тэдэнтэй өрсөлдөхөөр ирэхэд Zara юу ч болоогүй юм шиг байдаг бөгөөд энэ нь хоёр шалтгаантай.
1. Түлхэгдсэн үйлдвэрлэгч нар Zara-ийн болон тэдгээрийн өөрсдийнх нь загвар хоёрын хооронд өвөрмөц ялгаанууд байна гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг бөгөөд удалгүй дампуурдаг.
2. Zara түлхэгдэн гарсан үйлдвэрлэгч биш гэдгээрээ давуу байдаг.

Zara-ийн хийсэн үйл ажиллагаа болон зорилгууд:
Хэрэглэгч болон дэлгүүртэй шууд холбогдсон эргэн тойрон дахь үүрэг даалгаврын үйл ажиллагаа болон цөөхөн хэдэн зорилгууд:

Дэлгүүрүүддээ:
• Бид энергийг хадгалж, экологит ашигтай дэлгүүр байх
• Бид үйлдвэрлэлийн хог хаягдлыг багасгана.
• Бидний албан хаагчид бүгд хамт үүрэг даалгавраа хуваан авч ажиллана.
(Бидний багийн гишүүд мэдэгдэхүйцээр өссөн.)
• Zara амьтны гаралтай ямар нэгэн төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэггүй бөгөөд мөн амьтны гаралтай бүтээгдэхүүнийг дэлгүүрүүдээрээ зарахыг хориглосон байдаг.
• Бид хэрэглэгчид болох эмэгтэй, эрэгтэй насанд хүрсэн хүмүүс болон хүүхдүүдэд өөрсдийн санал болгосон олон талын сонголтуудаасаа сонгох боломжийг олгодог. Мөн манай цуглуулгад загварын зөвлөмжийг оруулсан байдаг.

Бүтээгдэхүүндээ:
• Бид экологийн цэвэр бүтээгдэхүүн хийж, органик хөвөн даавууг ашигладаг.
Zara бүтээгдэхүүнийхээ сонгосон төрлийнхөө үйлдвэрлэлд цэвэр органик хөвөн даавуу ашигладаг бөгөөд хөдөө аж ахуйн экологийн цэвэр бүтээгдэхүүнийг дэмждэг. Энэ нь бүтээгдэхүүнийх шошгон дээрээс тодорхой харагддаг.
• Бид биед чөлөөтэй хувцас үйлдвэрлэдэг.

Хэрэглэгчдийн үйлчилгээнд:
• Бид хэрэглэгчиддээ худалдаж авсан бүтээгдэхүүнийг нь өөрсдийн цаасан уутанд хийж өгдөг.
• Бид сайжруулсан хуванцар уутыг ашигладаг.
• Бид эргэх холбоо бүхий мэдээллийг гаргадаг.

Тээвэрлэлтэндээ:
• Бид биодизель түлш хэрэглэдэг

Гол өрсөлдөгчид: Gap компани, Hennes & Mauritz AB болон H&M, Benetton Group S.p.A.; Vivarte; Gruppo Coin S.p.A.; Kiabi S.A.; La Redoute; Charles Vogele Holding AG; Peek und Cloppenburg KG; Somfy International S.A.; Cortefiel SA; Mango S.A зэрэг болно

H&M болон Inditex хоёрын 1998 оноос 2004 оны борлуулалтын харьцуулалт:
H&M компани нь Шведийн компани бөгөөд Inditex группын хамгийн том өрсөлдөгч. H&M нь 2004 оны байдлаар 19 улсад 950-иад дэлгүүрүүдтэй байсан.

Маргаан:
Zara swastika загвартай хатгамал оёсон цүнхийг дэлгүүрүүддээ түгээн дэлгэрүүлснээрээ тэд маргаанд хамрагдаж байсан. Түүнээс болж тэд тун удалгүй буцаан татсан. Энэ хэрэг явдлын дараа 2007 оны 9 сард зөвхөн долоон хоногийн дараа Zara Английн дэлгүүрүүддээ урд талдаа жоохон охины зурагтай пудволкийг тавьсан.

Үргэлжлэл бий . . .

Цааш нь...

Marketing and Selling - Contemporary Research In E-Marketing, /Цахим ном цуврал/

Та бүхэнд заавал хэрэг болох ном гэж үзлээ. Татаж аваад судлаад байгаарай. Мөн цаашид ямар чиглэлийн ном илүү хэрэгцээтэй байгаагаа comment байдлаар үлдээгээрэй.

Монгол орон мандан бадраг.

ТАТАХ

Цааш нь...

Zara -гийн нууц

Компаний амжилт нь бизнесийнх нь хэсэг бүрийн нийт удирдлага болон тэдний өөрсдийнх нь дизайн, бүтээгдэхүүнүүд, болон хуваарилалтаас нь харагдаж байдаг.

Бүх зүйл нь Испаний La Coruna болон Sabon-Arteixo дахь үйлдвэрийн хөрөнгөөр болон түүний удирдах газраас зохицуулагдсан байдаг.
Удирдлага үйлдвэрээс дэлгүүрийн лангуу хүртэлх цэвэр үйл явцыг удирддаг боловч Zara нь өөрчлөгдөж байгаа загварын хандлага болон хэрэглэгчдийг дур сонирхол, Европт дэлгэрч байгаа шинэ зүйлийг харгалзаж үзэж хариу үйлдэл үзүүлж чаддаг. Тэд La Coruna-д хувцасаа хийж дуусгаад хоёр долоон хоногт бүх дэлгүүрүүд рүүгээ илгээдэг.

Inditex-ийн удирдах албан тушаалтан Jose Maria Castellano “ Хөрөнгө оруулагч банкнууд энэ загвар ажиллахгүй гэж хэлдэг байсан. Гэвч бид үйлдвэрлэл, борлуулалт болон нөөцийн удирдлага маань бидэнд илүү ихийг өгдөгийг харуулж чадсан.” гэж хэлж байсан.

Худалдан авагч нар Zаra брэндийг тэдний улсын дэлгүүрүүдэд ирээд тэд мэддэг болонгуутаа хар тамхинд ордог шиг л худалдан авдаг. Тэдний хувцасны орон зай нь үргэлж өссөөр байгаа. Мөн ганц хоёрхон нэрд гараагүй бүтээгдэхүүний төрөл нь тэдний ашигт харшилдаг бөгөөд худалдан авагч нар тэдний дэлгүүрүүдэд ирэх бүртээ шинэ бараа харахыг хүсдэг.

Zara дэлгүүрүүдийн менежерүүд нь өдөр бүр юу зарагдсан болон юу зарагдаагүйг La Coruna дахь загвар зохион бүтээгч нарт мэдээлдэг. Энэ мэдээлэлд тулгуурлан ямар бүтээгдэхүүн хийх, өнгөө хадгалж үлдэх үү эсвэл өөрчилөх үү болон шинэ бүтээгдэхүүн бүтээх үгүйгээ шийддэг.

Компани энэ системийн үр ашигаараа нөөцийн хомсдолыг зохицуулснаар зардлаа бууруулж чаддаг. Түүний загвар зохион бүтээгч нарын баг нь жилд ер бусын 11.000 ялгаатай загварыг гаргадаг. Хэрэглэгчид мөн адил загвар зохион бүтээгч нарт санал хүсэлтээ илгээж байдаг.

Castellano үүнийгээ “загварын ардчилал” гэж нэрлэсэн.

Цааш нь...